Naukowcy przebadali 212 roślinnych produktów sprzedawanych w Wielkiej Brytanii, od wegańskich burgerów po mleko owsiane, i w każdym znaleźli co najmniej jedną mykotoksynę. Stężenia były jednak poniżej unijnych zaleceń, a badacze podkreślają, że nie ma powodu do paniki.
Co dokładnie sprawdzono
Badanie poprowadzili naukowcy z Uniwersytetu w Parmie, a współpracował z nimi Cranfield University. Analizie poddano roślinne zamienniki mięsa oraz napoje roślinne. W próbkach były m.in. wegańskie burgery, wegetariańskie kawałki „kurczaka”, wegańskie kiełbaski oraz mleka owsiane, migdałowe i sojowe.
W każdym produkcie wykryto przynajmniej jedną z 19 poszukiwanych mykotoksyn, a w wielu z nich kilka naraz. Wszystkie wyniki mieściły się jednak poniżej zalecanych w UE poziomów. Autorzy ocenili, że to dobrze świadczy o standardach jakości w brytyjskim przemyśle spożywczym.
Skąd w żywności toksyny grzybów
Mykotoksyny to trujące związki chemiczne wytwarzane przez niektóre grzyby, w tym pleśnie. Zboża, rośliny strączkowe i nasiona mogą zostać zainfekowane na polu, podczas zbioru lub przechowywania, a więc zanim surowiec trafi do producenta. To właśnie one stanowią bazę wielu produktów roślinnych.
Obecność toksyny nie oznacza, że w produkcie jest żywa pleśń, ani że jedzenie jest niebezpieczne. Znaczenie mają rodzaj związku, jego stężenie i to, ile przyjmujemy go w dłuższym czasie. Przy odpowiednio wysokiej ekspozycji niektóre mykotoksyny mogą uszkadzać wątrobę i nerki, zaburzać pracę układu odpornościowego i zwiększać ryzyko nowotworów. Badanie nie dowodzi jednak, że testowane produkty wywołują takie skutki.
Problem sumowania się dawek
Naukowcy zwracają uwagę na ekspozycję łączną. Ktoś, kto na co dzień sięga po zamienniki mięsa, napoje roślinne, zboża i strączki, może przyjmować niewielkie ilości toksyn z wielu źródeł naraz. Wcześniejsze prace sugerowały, że regularne spożywanie małych dawek może się kumulować. Ocena pojedynczego produktu nie daje więc pełnego obrazu.
Andrea Patriarca z Cranfield University powiedziała, że „mykotoksyny występują naturalnie w żywności i nie da się ich całkowicie uniknąć”. Zwróciła też uwagę, że przy nowych produktach na rynku brakuje ustalonych przepisów dotyczących monitorowania tych substancji. Szczególnym wyzwaniem są produkty złożone z wielu składników, bo każdy może wnosić inne zanieczyszczenia. Zespół chce dlatego lepiej kontrolować surowce, zanim trafią do gotowych wyrobów.
Co to oznacza dla polskiego konsumenta
Badanie dotyczyło rynku brytyjskiego, więc nie wiemy, jak wyglądałyby wyniki dla produktów kupowanych w Polsce. Polskie sklepy działają jednak w ramach unijnych przepisów o żywności, a badacze porównywali wyniki właśnie z zaleceniami UE. Mykotoksyny w zbożach i innych surowcach są w Europie znanym i kontrolowanym zagadnieniem.
W praktyce wnioski są spokojne:
- Nie ma podstaw, by rezygnować z diety wegetariańskiej lub wegańskiej z powodu tego badania.
- Zróżnicowana dieta zmniejsza ryzyko, że większość toksyn będzie pochodzić z jednego źródła.
- Produkty warto przechowywać zgodnie z zaleceniami, a pleśniejące jedzenie wyrzucać.
Zespoły z Parmy i Cranfield kontynuują prace nad oceną ryzyka dla różnych wzorców żywieniowych i grup szczególnie wrażliwych. Wyniki mogą posłużyć do kształtowania przyszłych zasad bezpieczeństwa żywności. Badanie ukazało się w czasopiśmie „Food Control”.
Źródło: ScienceDaily – „Scientists tested 212 plant-based foods. Every single one contained fungal toxins”
